Anoreksiya Nervoza

Anoreksiya Nervosa Nedir?
Anoreksiya Nervoza Nedir?

Anoreksia nervoza fizyolojik, davranışsal, psikolojik değişkenlikler gösteren, patolojik bir şişmanlık korkusu, beden imgesinde önemli bozukluklar, bitip tükenmeyen bir zayıflama isteği ile belirli bir hastalıktır. Tanı için; boya göre beklenenin %85’inden düşük beden ağırlığı ve art arda en az 3 menstrüel döngünün olmaması gerekmektedir. İki alt tipi vardır:

  • Kısıtlatıcı alt tip: Yeme alımı kısıtlanmıştır.
  • Tıkınırcasına yiyen-boşaltan alt tip: Tıkınma epizodlarını takiben kusma ve/veya laksatif-diüretik kullanımı ile yediklerini boşaltma davranışı vardır.

 

Anoreksiya yaşayanların %85’inde hastalık 13-20 yaşlar arasında başlar. En sık başlangıç ergenlik yıllarının ortasındadır. Kızlarda erkeklere göre 10-20 kat daha fazladır. Ergen kızların %0.5-1’inde görülür.

Eskiden modern batı toplumun ve üst sosyo-ekonomik düzeyin hastalığı olarak kabul edilirken, geleneksel doğu toplumlarının batı kültürüne maruziyeti ve göç arttıkça, bu toplumlarda da yeme bozukluğu görülme oranı artmıştır. Etiyolojide genetik etkenler de suçlanmaktadır; kız kardeşlerde insidansın arttığına dair çalışmalar vardır fakat bu durum, genetik etkenlerin yanında, sosyal etkileşim ve öğrenme davranışından da kaynaklanıyor olabilir. Anoreksiya özellikle yemekle ilgili mesleklerde (garson, restoran işletmecileri) ve kilonun önemli olduğu mesleklerde (mankenlik, balerin, sporcu) daha sık görülmektedir. Başlatıcı etken; kilo veya dış görünümle ilgili bir eleştiri alma veya alay konusu olma olabilir.

Anoreksiyaya sıklıkla obsesif-kompulsif davranışlar, depresyon ve anksiyete eşlik eder. Yeme düşüncesiyle aşırı uğraş, yemek hazırlama sırasında aşırı titizlik, yemeği çok küçük parçalara bölerek yeme görülebilir. Beden algısıyla ilgili patolojiler sıklıkla tabloya eşlik eder; belirgin derecede zayıf olmaya rağmen şişman olduğunu düşünme veya bedeninin bir kısmının (sıklıkla kalçalar) aşırı yağlı olduğunu düşünme bulunabilir. Kilo kaybı derinleştikçe hipotermi (35.8 °C’e kadar), ödem, bradikardi, hipotansiyon ve lanugo (yeni doğandakine benzer kıllanma arışı) gibi fiziksel belirtiler ve bazı metabolik değişiklikler ortaya çıkabilir. Kardiyak aritmilere bağlı ölüm gelişebilir. Kusma davranışı varsa, aşırı potasyum kaybına bağlı EKG değişiklikleri, yemek borusunda yırtıklar, tükrük bezlerinde aşırı şişme ve diş problemleri ortaya çıkabilir. Hastalık iç görüsü genellikle yoktur ve tedaviye kendiliğinden başvuru nadirdir.

Ergenlerde Yeme Bozuklukları

Yeme Bozukluğu
Yeme Bozukluğu

Ergenlik dönemi genel olarak çocukluktan yetişkinliğe geçiş olan dönem bireyin en stresli olduğu dönemdir. Çünkü ergenliğe geçişte duygusal olarak büyük bir karmaşa yaşandığı dönem olmaktadır. Bazı genç kesim bu ergenlik dönemini hafif atlatır iken bazı genç kesim ise ergenlik döneminde karmaşa yaşayabilmektedir. Özellikle bedende meydana gelen değişim sebebi ile ortaya çıkan endişe ile baş etmek için yeme bozuklukları görülebilmektedir. Genel olarak çoğu ergende yaşanan en büyük korku almış olduğu kiloları kalıcı zannettiği için panik yaşar ve bundan kurtulmak içinde çözüm aramaktadır.

Eğer bireyin çevresindeki arkadaşları tarafından kilosu ile dalga geçiliyor ise yâda ebeveynleri tarafından kilosu eleştiriliyorsa yeme bozukluğu riski daha da artmaktadır. Ergenler çoğunlukla kilo vermeyi ve mutluluğu birbiri ile bağdaşlaştırmaktadır. Sanki kilo verince daha güzel olacağını, karşı cins tarafından daha çok beğenileceğini ve bütün problemlerin çözümü gibi gelmektedir. Özelliklerde kız çocuklarında ergenliğe geçtiğinde artık kendi bedeninden utanır ve kadınlaşma psikolojisinden dolayı çok zayıflayarak çocuk bedenine dönmek için büyük çaba sarf eder.

Ergenlik döneminde yeme bozukluğunda ortaya çıkan faktörler nelerdir;

  • Ergenin aile içersinde oluşan fiziksel, duygusal tacizlerin olması,
  • Özellikle anne ve babanın boşanması,
  • Alışmış olduğu çevreden yâda ülkeden başka bir yere taşınmak,
  • Anne yâda babanın ölmesi,
  • Aile içersindeki bireyin birinde alkol alımı veya yeme bozukluğunun olması,
  • Çoğunlukla aile içersinde duyguların dile getirilmeden bastırılması,
  • Aile içersinde kendi düşüncesini özgürce ifade edememek,
  • Özellikle ergenlerin üzerinde olan akademik baskılar,
  • Kişilerin duygusal ilişkilerinde çelişki olması,
  • Genellikle arkadaşlar ile olan etkileşimler,

Ergenlerde yeme bozukluğu için bu faktörler etkili olarak sayılabilmektedir.

Ergenlerde yeme Bozukluğu Türleri:

  • Anoreksiya Nervosa
  • Bulimia Nervosa